Историјат

Почетоци и развој на Институтот за математика

П​очетоците на Институтот за математика се  совпаѓаат со почетоците на Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“ во Скопје, во далечната 1946 година. Имено, во рамките на тогашниот Филозофски факултет биле формирани Историско-филолошки и Природно-математички оддел. Катедрите за математика, физика, хемија, биологија и географија со етнологија што биле формирани во склоп на Природно-математичкиот оддел, започнале да ја изведуваат првата високошколска настава на 16 декември 1946 година и за прв пат во македонската историја - на македонски јазик. На Катедрата за математика наставата ја изведувале двајца професори и тројца соработници, меѓу кои проф. д-р Драгослав Митриновиќ од Белград и средношколскиот професор Јоже Улчар. Во 1946 г., во првиот семестар на групата математика се запишале 32 студенти од вкупно 549 запишани на Филозофскиот факултет, што што претставува голема бројка, имајќи предвид дека Македонија во тоа време имала околу 400 факултетски образовани луѓе, од кои само 7 дипломирани математичари.

Следните години, кон на Кадерата Катедрата за математика се приклучуваат средношколските професори Платон Димиќ (1947) и Милан Попадиќ (1948) од Белград, како и дипломираниот математичар Благој Попов (1948), најнапред како асистент, а потоа и како универзитетски предавач. Во наредните години следи следува интензивен развој на математичките области и дисциплини, кои, иако со поголеми тешкотии заради поради малубројноста малобројноста на кадарот, сепак успешно биле предавани, изучувани и истражувани. Во овој период, треба да се одбележи фактот, дека и најмладите членови на Институтот се имаат појавено на научното поле, успешно поставувајќи ги темелите на една традиција, која и денес се негува на Институтот за математика. Во овој период, на Институтот за математика се вработуваат Петар Серафимов (1948), Ранко Бојаниќ (1954, си заминува во 1956), Даница В’чкова-Перчинкова (1950), Тихомир Илиевски (1950, починува во 1953), Ковина Милошевиќ (1951, си заминува во 1957), Ѓорѓи Чупона (1954), Живко Мадевски (1955) и Бранко Трпеноски (1957).

Во 1958 година, Природно-математичкиот оддел прераснува во Природно-математички факултет, а Катедрата за математика - во Институт за математика. Во овој период е забележан значителен прилив на студенти по математика, со завршено нормално средно образование, а оние поистакнатите студенти обично биле задржувани на Институтот, кој секогаш се придржувал кон строгите критериуми за водење кадровската политика и за изградба на наставно-научен подмладок од областа на математичките науки. Во работата на Институтот во овој период се вклучуваат Драган Димитровски (1960), Димитра Карчицка (1962), Александар Самарџиски (1964), Јосип Мозер, истакнат средношколски професор од Осиек, а подоцна за асистенти се избрани: Вангел Бабинкостов (1967), Магдалена Минчева-Георгиева (1969), Јорданка Митевска (1970), Смиле Марковски (1972), Никола Пандески (1972), Борко Илиевски (1974) и Биљана Арсова-Јанева (1974).

Со реформите во 1977 година Институтот за математика, заедно со другите катедри по математика од техничките факултети во Скопје, прераснал во Математички факултет при Центарот за математичко-технички науки при Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“ во Скопје. Во периодот од 1977 до 1985 година, Математичкиот факултет бил ангажиран на 20 различни универзитетски институции. Наставата, покрај на Математичкиот факултет, се изведувала и на Земјоделскиот, Шумарскиот и Медицинскиот факултет, на техничките факултети: Електротехничкиот, Машинскиот, Архитектонскиот, Градежниот, Технолошко-металуршкиот факултет, но и на новооснованите факултети   за физика, хемија, биологија и географија.  Настава се изведувала и надвор од Скопје, во Штип, Прилеп и Битола, но и надвор од Македонија, на универзитетите во Ниш и Приштина. Во овој период биле воведени две насоки на студиите по математика: наставна и применета. Се воведувале и нови курсеви по математика и на студиите по математика и на другите студиски групи. 

Денес, Институтот за математика има постигнато завидно ниво во научната работа, а ги има задржано и високите стандарди во изведувањето на наставата. Во својата долгогодишна работа, покрај тоа што води сметка да ја зачува традицијата, тој ги следи и современите текови во науката и технолошкиот развој. Преку дванаесетте нови студиски програми (на додипломски, постдипломски и докторски студии), наставниот процес е целосно прилагоден на барањата на модернитепрофесионални предизвици, како и на најновите трендови на истражување во науките. Институтот за математика формира квалитетни кадри коишто можат да одговорат на предизвиците на современиот живот.

 

Дел од членовите на Институтот за математика (фотографијата е сликана во Библиотеката на Институтот за математика во септември 2016 год.)

Дел од членовите на Институтот за математика
(фотографијата е сликана во Библиотеката на Институтот за математика во септември 2016 год.)

 

Дел од членовите на Институтот за математика
(фотографијата е сликана во Библиотеката на Институтот за математика во јуни 2006 год.)




© 2026. Институт за математика, ПМФ, УКИМ, Скопје.