Историјат

Почетоци и развој на Институтот за математика

Почетоците на Институтот за математика се нераскинливо поврзани со основањето на Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“ во Скопје во 1946 година. Во рамките на тогашниот Филозофски факултет биле формирани Историско-филолошкиот и Природно-математичкиот оддел, при што Катедрата за математика била основана во состав на Природно-математичкиот оддел.

На 16 декември 1946 година започнала првата високошколска настава по математика, која за првпат во македонската историја се реализирала на македонски јазик. Во првиот семестар на студиската група по математика се запишале 32 студенти, од вкупно 549 студенти на Филозофскиот факултет. Овој број е особено значаен ако се има предвид дека во тоа време во Македонија имало околу 400 лица со високо образование, од кои само седум биле дипломирани математичари.

Значењето на математиката во развојот на високото образование во државата е потврдено и со фактот што првиот дипломиран студент на Филозофскиот факултет бил токму од областа на математиката – Магдалена Пасху, која дипломирала на 30 јуни 1947 година.

Во првите години наставата на Катедрата за математика ја реализирале двајца професори и тројца соработници, меѓу кои проф. д-р Драгослав Митриновиќ од Белград и професорот Јоже Улчар. Во наредниот период на Катедрата ѝ се приклучиле и Платон Димиќ, Милан Попадиќ и Благој Попов, кој најнапред бил избран за асистент, а подоцна и за универзитетски предавач.

И покрај ограничените кадровски ресурси, во текот на 1950-тите години започнал интензивен развој на математичките дисциплини и научноистражувачката дејност. Младите наставници и соработници успешно ги поставиле темелите на научната традиција што и денес претставува една од препознатливите вредности на Институтот. Особено значаен настан претставува одбраната на докторската дисертација на Благој Попов на 24 мај 1952 година, што воедно претставува и прв докторски труд одбранет на Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“ во Скопје.

Во следните години Катедрата континуирано се зајакнувала со нов наставно-научен кадар, меѓу кои Петар Серафимов, Даница В’чкова-Перчинкова, Ѓорѓи Чупона, Живко Мадевски и други истакнати математичари кои дале значаен придонес во развојот на наставата и науката.

Во 1958 година Природно-математичкиот оддел прераснал во Природно-математички факултет, а Катедрата за математика во Оддел за математика. Овој период се одликувал со значителен пораст на интересот за студиите по математика и со доследно градење на наставно-научен подмладок според високи академски критериуми. На Одделот му се приклучиле повеќе генерации млади асистенти и наставници кои подоцна станале носители на научниот и образовниот развој во математичките науки.

Во 1972 година била одбранета првата магистерска работа на Природно-математичкиот факултет, исто така од областа на математиката. Магистерскиот труд на Никола Речкоски бил одбранет на 12 февруари 1972 година.

Со развојот на компјутерската техника и зголемената потреба од кадар во областа на применетата математика, во 1969 година бил формиран Математичкиот институт со нумерички центар (МИНЦ), кој претставувал важен чекор во модернизацијата на математичките и информатичките истражувања на Универзитетот.

Реформата на Универзитетот, спроведена во периодот 1976–1977 година, довела до реорганизација на Природно-математичкиот факултет и формирање на самостоен Математички факултет во рамките на Универзитетскиот центар за математичко-технички науки. Во овој период значително се прошириле наставните активности и научноистражувачката работа. Наставата по математика се реализирала на голем број факултети и високообразовни институции, како и надвор од Скопје, во повеќе градови во државата и регионот.

Во текот на овој период биле воведени наставна и теориска насока на студиите по математика, а паралелно се развивала и наставата по информатика. Истовремено биле воведувани нови наставни содржини и современи математички дисциплини, со што значително се проширил опсегот на образовната дејност.

Во 1985 година, со новата реорганизација на Универзитетот, повторно бил формиран Природно-математичкиот факултет, составен од пет институти, меѓу кои и Институтот за математика. Истата година од Институтот за математика произлегол и Институтот за информатика, што претставува уште една потврда за неговата клучна улога во развојот на математичките и информатичките науки во земјата.

Во периодот од 1986 година до денес, Институтот за математика продолжува континуирано да се развива преку вклучување на нови генерации наставници, истражувачи и соработници. Нивниот придонес овозможува одржување на високите академски стандарди во наставата, научноистражувачката работа и меѓународната соработка.

Денес, Институтот за математика претставува една од најстарите и најзначајните високообразовни и научноистражувачки институции во Република Северна Македонија во областа на математичките науки. Со повеќедецениска традиција, посветеност кон академската извонредност и континуирано вложување во развојот на математиката, Институтот останува важен двигател на образованието, науката и општествениот развој.

Дел од членовите на Институтот за математика
(фотографијата е сликана во Библиотеката на Институтот за математика во септември 2016 год.)

Дел од членовите на Институтот за математика
(фотографијата е сликана во Библиотеката на Институтот за математика во јуни 2006 год.)